Sau chuỗi thời gian dài tới 6-7 năm thừa mứa công suất và giá cả ngành xuống thấp, ngành công nghiệp silicon hữu cơ cuối cùng cũng đã đón nhận chu kỳ thịnh vượng mới vào năm 2017.

Điểm ngoặt xuất hiện vào năm 2016. Dưới tác động của chính sách bảo vệ môi trường và loại bỏ công suất dư thừa, sản lượng silicon hữu cơ trong nước năm 2016 lần đầu tiên ghi nhận mức giảm -0,16%, năm 2017 giảm 7,08%. Trong giai đoạn này, một số công suất dư thừa dần dần rút lui.

Nhưng nhu cầu vẫn không ngừng tăng lên. Dữ liệu của Viện Nghiên cứu Công nghiệp Tiên tiến cho thấy, kể từ năm 2008, lượng tiêu thụ biểu kiến silicon hữu cơ của Trung Quốc tăng trưởng kép hàng năm đạt 13,72%, và trong tương lai vẫn sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng trên 6%.

Sự thay đổi về tình trạng cung cầu khiến giá silicon hữu cơ tăng vọt, từ năm 2016-2018, từ

12.500 NDT/tấn tăng lên mức cao nhất 35.000 NDT/tấn.

Đồng thời, toàn bộ cấu trúc thị trường ngành công nghiệp thay đổi, các doanh nghiệp sản xuất silicon hữu cơ đơn thể giảm từ 15 doanh nghiệp năm 2011 xuống còn 12 doanh nghiệp, tỷ lệ chiếm hữu thị trường của 5 doanh nghiệp hàng đầu tăng lên 61%. Ưu thế cạnh tranh của các doanh nghiệp hàng đầu trở nên rõ ràng hơn.

Giá cả tăng trong chu kỳ thịnh vượng

Sau khi vượt qua mùa đông dài đằng đẵng của ngành, các doanh nghiệp mới có thể tận hưởng lợi ích mà chu kỳ thịnh vượng mang lại. Hiện nay, các công ty niêm yết liên quan trên thị trường chứng khoán A là Tân An Cổ Phần (600596.SH), Hợp Thịnh Silicon (603260.SH), Hưng Phát Nhóm (600141.SH) đều đạt được mức tăng trưởng đáng kể về hiệu quả kinh doanh.

Trong đó, Tân An Cổ Phần (600596.SH) - cổ phiếu thuần túy với tỷ lệ kinh doanh silicon hữu cơ đạt 84% - là nổi bật nhất, với công suất sản xuất silicon hữu cơ đơn thể 340.000 tấn/năm đứng thứ ba trong nước, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông mẹ trong quý 3 năm 2017 và 2018 lần lượt tăng 586,87% và 403,19%, mức tăng trưởng đáng kinh ngạc.

Silicon hữu cơ của Tân An Cổ Phần sở hữu lợi thế chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh, từ luyện kim quặng silicon, chế biến bột silicon, tổng hợp đơn thể đến sản phẩm hạ nguồn đều được đề cập đến, trong đó tỷ lệ tự cung tự cấp nguyên liệu sản xuất thượng nguồn bột silicon kim loại đạt trên 85%, hạ nguồn hình thành bốn loạt sản phẩm chính là cao su silicon, dầu silicon, nhựa silicon, chất ghép nối silan, bố cục chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh làm tăng hiệu quả kinh doanh tổng thể của công ty.

Sản phẩm phụ axit clohydric của silicon hữu cơ được sử dụng để sản xuất glyphosate, và sản phẩm phụ clorometan của glyphosate lại được sử dụng để sản xuất silicon hữu cơ. Tân An Cổ Phần đồng thời là doanh nghiệp hàng đầu về silicon hữu cơ và glyphosate, sở hữu công suất sản xuất glyphosate 80.000 tấn/năm, chiếm 11,4% toàn quốc, hai ngành nghề có tính hiệp đồng tốt trong chuỗi công nghiệp.

Ngoài lợi nhuận ròng tăng mạnh, tỷ suất lợi nhuận tài sản của công ty cũng tăng mạnh, ROE (có trọng số) của năm 2016, 2017 và quý 3 năm 2018 lần lượt là 1,95%, 12,51%, 23,04%. Sự tăng trưởng nhanh chóng có liên quan không nhỏ đến cơ số thấp của năm 2015, 2016.

Điều đáng chú ý là, hiệu quả kinh doanh quý 3 năm 2018 của công ty đã đạt đến đỉnh điểm lợi nhuận trong gần 8 năm qua. Quý 4 năm 2018, giá silicon hữu cơ liên tục giảm từ mức cao nhất. Mặc dù trung tâm giá vẫn ở mức cao kỷ lục, nhưng đỉnh điểm lợi nhuận của công ty có lẽ khó duy trì. Hiện tại, tỷ lệ P/E của Tân An Cổ Phần chỉ là 5,4 lần, cũng phản ánh thái độ thận trọng bi quan của thị trường đối với việc liệu lợi nhuận ròng của công ty có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hay không.

Chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh làm tăng lợi nhuận

Không chỉ Tân An Cổ Phần, chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh đã trở thành xu hướng phát triển chủ đạo của các doanh nghiệp silicon hữu cơ, chuỗi công nghiệp càng hoàn thiện thì khả năng cạnh tranh trên thị trường càng cao. Công ty Giang Tây Tinh Hỏa thuộc Tập đoàn Hóa chất Trung Quốc, Hợp Thịnh Silicon (603260.SH), Đông Á Silicon hữu cơ cùng với Tân An Cổ Phần trở thành 4 doanh nghiệp có mức độ tích hợp cao nhất trong ngành silicon hữu cơ, so với các doanh nghiệp khác có lợi thế chi phí rõ ràng.

Hợp Thịnh Silicon không chỉ là doanh nghiệp hàng đầu về silicon hữu cơ trong nước, mà còn là nhà sản xuất silicon công nghiệp lớn nhất trong nước, tổng công suất sản xuất silicon công nghiệp đạt 750.000 tấn. Sự kết hợp giữa silicon công nghiệp + silicon hữu cơ đã biến Hợp Thịnh Silicon trở thành một trong những doanh nghiệp có chuỗi kinh doanh hoàn chỉnh nhất và quy mô sản xuất lớn nhất trong ngành vật liệu silicon cơ bản trong nước.

Silicon công nghiệp là nguyên liệu quan trọng của vật liệu quang điện, vật liệu silicon hữu cơ, vật liệu hợp kim. Trong lĩnh vực luyện kim quặng silicon thượng nguồn, công ty đã thành lập Hợp Thịnh Tây Bắc Tân Cương vào năm 2010 và biến nó thành một cơ sở sản xuất silicon công nghiệp đẳng cấp thế giới. Chi phí sản xuất silicon công nghiệp chủ yếu là chi phí điện và chi phí nguyên liệu. Cơ sở Tân Cương của công ty sử dụng than đá giá rẻ tại địa phương để tự phát điện, giá cả thấp hơn đáng kể so với giá điện trung bình toàn quốc.

Trong chi phí nguyên liệu silicon hữu cơ, chi phí silicon công nghiệp chiếm 45%, do đó, tỷ suất lợi nhuận gộp sản phẩm silicon hữu cơ của Hợp Thịnh Silicon cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh như Tân An Cổ Phần và Hưng Phát Nhóm.

Hợp Thịnh Silicon niêm yết trên thị trường chứng khoán A vào năm 2017, ROE (có trọng số) của năm 2017 và ba quý đầu năm 2018 lần lượt đạt 42% và 35%. Toàn bộ năm 2017 và ba quý đầu năm 2018, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông mẹ của công ty lần lượt đạt 1,517 tỷ và 2,246 tỷ, tốc độ tăng trưởng đều trên 130%.

Cùng với sự bùng nổ hiệu quả kinh doanh, quy mô của công ty cũng không ngừng mở rộng. Trong đó, doanh thu tăng trưởng của Đông Á Silicon hữu cơ Sơn Đông trong năm 2017 và ba quý đầu năm 2018 đều trên 50%. Quý 3 năm 2018, dự án silicon kim loại 400.000 tấn đi vào hoạt động, công ty đã trở thành nhà sản xuất silicon công nghiệp lớn nhất thế giới. Đồng thời, công ty đang xây dựng công suất sản xuất silicon hữu cơ đơn thể 200.000 tấn, dự kiến sẽ được đưa vào hoạt động vào cuối năm 2019.

Cấu trúc hạn chế mới được tái tạo

Ngoài Hợp Thịnh Silicon, dự án silicon hữu cơ đơn thể 150.000 tấn của Tân An Cổ Phần cũng đang được xây dựng, dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào hoạt động vào quý 4 năm 2019.

Hai dự án silicon hữu cơ của Hợp Thịnh và Tân An là những dự án duy nhất được đưa vào hoạt động trong năm 2019. Mặc dù tình hình silicon hữu cơ sôi động, khả năng sinh lời nổi bật, nhưng trong một thời gian tới, công suất sản xuất silicon hữu cơ mới sẽ tương đối hạn chế, công suất sản xuất mới bị hạn chế nghiêm ngặt bởi các chính sách bảo vệ môi trường và chính sách ngành.

Do quá trình sản xuất silicon hữu cơ cần đốt cháy nhiều than đá và thải ra nhiều nước thải, nên ngành công nghiệp này có tính chất tiêu hao năng lượng cao, ô nhiễm cao, trong những năm gần đây, việc tăng cường bảo vệ môi trường đã buộc nhiều công suất nhỏ phải rút khỏi thị trường, đồng thời cũng làm tăng ngưỡng của công suất sản xuất mới.

Ngoài ra, về chính sách ngành, “Danh mục hướng dẫn điều chỉnh cơ cấu ngành (bản năm 2011) sửa đổi năm 2013” của Ủy ban Phát triển và Cải cách nêu rõ, “thiết bị sản xuất đơn thể metyl clorosilan mới được xây dựng có quy mô ban đầu nhỏ hơn 200.000 tấn/năm, quy mô đơn bộ nhỏ hơn 100.000 tấn/năm” được xếp vào danh mục hạn chế.

Một mặt là việc các nhà máy nhỏ, không đạt tiêu chuẩn bảo vệ môi trường bị loại bỏ, mặt khác là ngưỡng quy mô dự án mới được nâng cao, toàn bộ cục diện ngành công nghiệp silicon hữu cơ đang dần được tái cấu trúc, thị phần tập trung vào các doanh nghiệp hàng đầu, độ tập trung thị trường được nâng cao hơn nữa.

Sau khi dự án mới được đưa vào hoạt động, Hop Sheng Silicon sẽ đứng đầu trong nước với công suất silicon hữu cơ 530.000 tấn, Xin An Group sẽ đứng thứ hai với công suất 490.000 tấn.